ETLİK PİLİÇLERİN BESLENMESİNDE BÜYÜME UYARICI OLARAK KULLANIMI ÖNERİLEN FARKLI TİMOL VE KARVAKROL KAYNAKLARININ BİYOETKİNLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI*

A Comparative Study on Bioefficacy of Dietary Tymol/Carvacrol Sources used as Growth Enhancers in Broiler Diets*

Mesut BABAOĞLAN                                                        Hasan Rüştü KUTLU
Zootekni Anabilim Dalı                                            Zootekni  Anabilim Dalı                                                          

ÖZET
Bu çalışma, etlik piliçlerin beslenmesinde büyüme uyarıcı olarak kullanılan farklı (doğal ve sentetik) timol/karvakrol kaynaklarının biyoetkinliklerinin karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Denemede hayvan materyali olarak, 1 günlük yaşta Ross-308 erkek etlik civcivler kullanılmıştır. Deneme başı canlı ağırlıkları benzer, her bir grupta 20 hayvan olacak şekilde 6 muamele grubu (pozitif kontrol (antibiyotik büyüme uyarıcı içeren), negatif kontrol (büyüme uyarıcı içermeyen), sentetik timol/karvakrol (1:1), sentetik korunmuş timol/karvakrol (1:1), doğal ticari kekik ekstraktı ve kekik yağı ) oluşturulmuştur. Her bir gruba ad-libitum yemleme uygulanmış olup, deneme süresi 42 gündür.
Deneme sonu itibariyle yem tüketimi, canlı ağırlık kazancı, bazı kan plazma değerleri bakımından gruplar arasında istatistiki farklılık saptanmamıştır (P>0.05). Yemden yararlanma oranında ilk 3 haftada farklılık (P<0.05) bulunmasına rağmen deneme sonunda farklılık görülmemiştir (P>0.05). Sindirim sistemi ağırlık ve uzunluklarının muameleden etkilendiği özellikle, doğal ticari kekik ekstratı ve kekik yağı kullanımının sindirim sistemi uzunluğunu kısaltıcı yönde etki yaptığı saptanmıştır (P<0.05). Duedenum ağırlığı ise kekik yağı grubunda önemli düzeyde artmıştır (P<0.05). İnce bağırsak jejunum bölgesi villi uzunluğunun muameleden etkilendiği, özellikle bu etkinin sırasıyla sentetik timol/karvakrol, doğal ticari kekik ekstratı ve kekik yağı grubu şeklinde sıralandığı saptanmıştır (P<0.05).
Sonuç olarak, etlik piliçlerin beslenmesinde büyüme uyarıcı olarak kullanılan farklı timol/karvakrol kaynaklarının biyoetkinliklerinin benzer, doğal ticari kekik ekstraktıyla birlikte, korunmuş timol/karvakrol kaynaklarının performans parametrelerini iyileştirme eğiliminde olduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Etlik piliç, timol, karvakrol, performans, sindirim sistemi

ABSTRACT
The present study was conducted to compare bio-efficacy of dietary tymol/carvacrol sources (natural or synthetic) as growth enhancers in broilers. A day old 120 male broiler chicks were divided into 6 dietary groups with similar mean weight, 20 birds each.  Diets were prepared as positive control (antibiotic supplemented), negative control (no growth promoter or enhancer), 300/150 ppm synthetic timol/carvacrol (1:1), 300/150 ppm encapsulated synthetic timol/carvacrol (1:1), 300/150 ppm natural oreganum extract and 300/150 ppm tymol oil) for starter and finisher periods respectively. All the birds were fed ad libitum for a 6 weeks period. 
The results obtained in the experiment showed that no differences were found between the groups with respect to feed intake, body weight gain, some plasma values (P>0.05). Although significant differences (P<0.05) in feed conversion efficiency were observed between the groups during the firs 3 weeks period, no differences (P>0.05) were found at the end of the experiment.  Weigh and length of the digestive system were affected by the treatments. Natural oreganum extracts and thymol oil reduced (P<0.05) the lengh, while the oil supplementation significantly increased duodenum weight. Villi length was also improved (P<0.05) by the treatments, especially by natural sources; oreganum extract and tymol oil.  
It was concluded that different sources of tymol/carcavrol used in this study had similar bio-efficacy in terms of their poteintial as growth enhancers for broilers, while natural source of tymol/carvacrol in oreganum extract and encapsulated synthetic were found to be more beneficiary for performance.
Keywords: Broiler, thyme oil, carvacrol, performance, digestive system